Nghiên cứu về hệ thống dự báo và cảnh báo thiên tai dựa trên tác động

 

Thiên tai và các hiện tượng thời tiết cực đoan không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn có thể làm ảnh hưởng đến sức khoẻ và tính mạng người dân. Mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể trong khả năng dự báo của các cảnh báo khí tượng, các thiệt hại về tính mạng và tài sản vẫn xảy ra.  Một trong những nguyên nhân chính là do người dân/bên chịu tác động không hiểu biết đầy đủ về các tác động mà các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt có thể gây ra, cũng như không biết hành động ứng phó nào là thích hợp dẫn đến các phản ứng không kịp thời đối với các thông tin cảnh báo thời tiết. Vi vậy cần thông báo một cách hiệu quả về khả năng xảy ra các tác động gắn với một hiện tượng thời tiết cụ thể để người sử dụng thông tin thời tiết có thể chuẩn bị và đề phòng và giảm thiểu thiệt hại có thể xảy ra.

Hệ thống dự báo và cảnh báo dựa trên tác động thay đổi từ việc cung cấp các thông tin về “thời tiết sẽ như thế nào” thành “thời tiết sẽ làm gì” và do đó thu hẹp khoảng cách giữa các cơ quan dịch vụ thời tiết quốc gia và người sử dụng cuối cùng như các cộng đồng, các cơ quan quản lý rủi ro thiên tai và phát triển [1].

Hệ thống dự báo và cảnh báo thiên tai dựa trên tác động tập trung vào việc chuyển các tác động khí tượng và thủy văn thành các tác động cụ thể theo ngành và địa điểm, đồng thời xây dựng các phản ứng theo ngành để giảm thiểu các tác động đó. Bằng cách tập trung vào các tác động, người sử dụng và nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng sẽ hiểu rõ hơn về rủi ro và có nhiều khả năng sẽ thực hiện hành động thích hợp [2]. Hệ thống này sẽ hỗ trợ cải thiện lập kế hoạch cho các tình huống khác nhau dựa trên các ngưỡng, tác động hoặc kết hợp các tác động khác nhau xảy ra, lập kế hoạch dự phòng tốt hơn (tốt nhất, hợp lý trong trường hợp xấu nhất và các kết quả có thể xảy ra nhất) và là cơ sở để phân tích sau thiên tai về đa tác động hỗ trợ lập kế hoạch, ứng phó và giảm thiểu tác động [1].

Lưu ý trong xây dựng hệ thống:

Cảnh báo dựa trên rủi ro

  • Ma trận rủi ro để xác định khả năng xảy ra sự kiện và tác động tiềm tàng: Mức độ rủi ro liên quan đến khả năng xảy ra rủi ro và mức độ tác động dự kiến. Tác động dự kiến được ước tính dựa trên thời gian trong ngày, thời gian trong năm, những lần xảy ra trong quá khứ, kiến thức chuyên môn và một loạt các thông số kinh tế và xã hội liên quan đến khả năng phục hồi của con người và cơ sở hạ tầng. Rủi ro khí hậu có thể được xây dựng bằng cách sử dụng dữ liệu lịch sử;
  • Khả năng xảy ra liên quan đến sự không chắc chắn (vị trí hoặc mức độ nghiêm trọng của sự kiện).

Tác động liên quan đến tính dễ bị tổn thương và phơi nhiễm có thể đánh giá thông qua:

  • Xác định căng thẳng đối với các dịch vụ cấp cứu;
  • Xác định các nhóm người hoặc cộng đồng cụ thể có nguy cơ;

Xác định quy mô trách nhiệm từ địa phươn

Đến nay, ngành Khí tượng Thủy văn Việt Nam đã nhận được sự đầu tư lớn từ Chính phủ thông qua các dự án hiện đại hóa ngành Khí tượng Thủy văn, với những thành tựu đáng chú ý. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đã làm các thiên tai và các hiện tượng khí hậu trở nên khắc nghiệt hơn. Cần phải hiểu rõ hơn về tác động tiềm tàng của các hiện tượng khí tượng thủy văn  trong tương lai và thông báo kịp thời đến các bên liên quan. Do vậy, Việt nam cần nghiên cứu phát triển hệ thống dự báo và cảnh báo dựa trên tác động để giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Tài liệu tham khảo:

[1]      WMO and GFDRR, “Implementing Multi-Hazard Impact-based Forecast and Warning Services,” in Workshop organized by China Meteorological Administration – Shanghai Meteorological Service and the Global Facility for Disaster Reduction and Recovery, 2016, no. December, p. 76 pages.

[2]       WMO, WMO Guidelines on Multi-hazard Impact-based Forecast and Warning Services, no. 1150. 2015.g đến quốc gia.

 

Nguyễn Tú Anh

 

 VienKHTNN.Core - VienKHTNN_LienKet

 Content Editor

 VienKHTNN.Core - VienKHTNN_AnPham_Phai

ẤN PHẨM NỔI BẬT