Cách tiếp cận kết hợp “từ trên xuống” và “từ dưới lên” trong nghiên cứu đánh giá tài nguyên nước dưới tác động của biến đổi khí hậu

 

Cả hai cách tiếp cận “từ trên xuống” và “từ dưới lên” đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Nếu như cách tiếp cận “từ trên xuống” tập trung vào các kịch bản và kiến thức chuyên gia thì cách tiếp cận “từ dưới lên” tập trung vào tính chất của lưu vực và tri thức cộng đồng nhiều hơn. Sử dụng riêng lẻ từng phương pháp sẽ đưa ra những thông tin không đầy đủ để giúp ích cho việc quản lý nguồn nước một cách hiệu quả. Do đó, cách tiếp cận kết hợp “từ trên xuống” và “từ dưới lên” được xây dựng và sử dụng. Cách tiếp cận này cho phép tận dụng những ưu điểm và hạn chế những nhược điểm của từng cách tiếp cận khi sử dụng riêng rẽ.

​​Khung phương pháp tiếp cận kết hợp “từ trên xuống” và “từ dưới lên” có cách tiếp cận tích hợp trên cơ sở dữ liệu để hỗ trợ việc lựa chọn các biện pháp thích ứng ở cấp lưu vực sông bằng cách tích hợp toàn diện các mục tiêu về hiệu quả kinh tế, khả năng chấp nhận xã hội, bền vững môi trường và sự mạnh mẽ thích ứng. Cách tiếp cận “từ trên xuống” dựa vào việc sử dụng một chuỗi các mô hình để đánh giá tác động của thay đổi toàn cầu đối với tài nguyên nước và quản lý thích ứng của nó đối với một loạt các dự báo khí hậu. Các kịch bản nhu cầu trong tương lai và các biện pháp thích ứng ưu tiên tại địa phương được xác định theo phương pháp tiếp cận “từ dưới lên” thông qua quy trình có sự tham gia của các bên liên quan và các chuyên gia. Sự kết hợp tối ưu của các biện pháp thích ứng sau đó được lựa chọn bằng cách sử dụng mô hình kinh tế thủy điện ở quy mô lưu vực cho mỗi dự báo khí hậu. Cuối cùng, các danh mục thích ứng đã được kiểm tra để xác định một chương trình biện pháp ít hối tiếc nhất dựa trên sự đánh đổi giữa chi phí thích ứng và độ tin cậy cung cấp cho nhu cầu nông nghiệp.

Cách tiếp cận kết hợp này đã được áp dụng cho một lưu vực Địa Trung Hải, lưu vực sông Orb (Pháp). Các dự báo khí hậu giữa kỳ, được đánh giá từ 9 mô hình khí hậu toàn cầu, được sử dụng để đánh giá sự không chắc chắn liên quan đến các dự báo khí hậu. Kịch bản tăng nhu cầu nước được phát triển để dự báo nhu cầu nước nông nghiệp và đô thị tính đến năm 2030. Các kết quả thu được từ việc tích hợp các phương pháp tiếp cận “từ trên xuống” và “từ dưới lên” cho thấy sự nhạy cảm của các chiến lược thích ứng với các dự báo khí hậu và đưa ra đánh giá về sự đánh đổi giữa hiệu suất của hệ thống tài nguyên nước và chi phí của kế hoạch thích ứng để thông báo quyết định địa phương. Nghiên cứu đã đề xuất phương pháp luận mới để phát triển một khung tích hợp cho việc ra quyết định trong điều kiện không chắc chắn của biến đổi khí hậu, ủng hộ cách tiếp cận liên ngành, thu hẹp khoảng cách giữa các phương pháp tiếp cận “từ trên xuống” và “từ dưới lên”.

Nhìn chung, phương pháp kết hợp cách tiếp cận “từ trên xuống” và “từ dưới lên” ứng dụng trong đánh giá chế độ thủy văn đã được khuyến khích và được ứng dụng rộng rãi trong cộng đồng các nhà nghiên cứu trên thế giới. Phương pháp này có khả năng giải quyết được nhiều thiếu sót từ việc chỉ sử dụng một cách tiếp cận đơn lẻ “từ trên xuống” hoặc “từ dưới lên”. Mặc dù nó có thể không cung cấp khả năng giải quyết những điều không chắc chắn liên quan tới phân tích tác động của BĐKH trong hệ thống thủy văn, tuy nhiên nó cung cấp những giải pháp thay thế cho cách tiếp cận truyền thống.

Trần Văn Trà, Văn Thị Hằng, Ngô Thị Thủy, Cung Hồng Việt

 

 VienKHTNN.Core - VienKHTNN_LienKet

 Content Editor

 VienKHTNN.Core - VienKHTNN_AnPham_Phai

ẤN PHẨM NỔI BẬT